شاخص ESG چیست؟
نام شاخص ESG، از سه حرف اول کلمات محیط زیست (Environment)، جامعه و وظایف اجتماعی (Social) و حاکمیت و مدیریت (Governance) گرفته شده است. موضوع شاخص ESG و ویژگیهای آن، در حوزه اخلاق کسب و کار قرار میگیرد و دانستن آن برای کارفرمایان و سرمایه گذاران اهمیت زیادی دارد. در واقع این شاخص، معیاری کمی برای سنجش وجدان کاری شرکتهای کسب و کار در زمینه محیط زیستی، مسئولیت اجتماعی و چند و چون سلامت ساختار قدرت در حاکمیت شرکت است.
شاخص ESG چیست؟
جهان در حال تغییر است و چالشهای جهانی، مانند خطر آب و هوا، افزایش فشارهای نظارتی، تغییرات اجتماعی و جمعیتی و نگرانیهای مربوط به حریم خصوصی و امنیت دادهها، ریسکهای جدید یا فزایندهای را برای سرمایهگذاران ایجاد میکند. بدیهی است که در چنین شرایطی تقاضای اجتماعی هم برای گزارشهای شفاف شرکتها درباره عملکرد محیط زیستی، اجتماعی در سالهای اخیر بسیار افزایش یافته است.

از طرفی همه انسانها انتخابهایشان بر اساس ارزشها و اصول مشخصی است. هر یک از ما مخاطب کسب و کارهای مختلف هستیم و بدیهی است که مشتری و سهامدار کسب و کاری خواهیم بود که اصول و ارزشهایی مشترک با آنها داریم. به عنوان مثال بسیاری از دوستداران حیوانات و حامیان حقوق حیوانات، محصولات شرکتهای زیبایی و آرایشی که در فرآیند تولید محصولات آنها از تست حیوانی استفاده نشده است را ترجیح میدهند.
اهمیت شاخص ESG برای مردم
ظهور معیارهای ESG در دو دهه گذشته، مفهوم سرمایهگذاری آگاهانه اجتماعی را پررنگتر کرد؛ به این معنی که نگاه سهامداران و تمایل آنها را به سهامداری در شرکتهایی که در معیارهای ESG رتبه بالایی دارند، تغییر داد. صاحبان کسب و کار نیز برای ماندگاری کسب و کار در چرخه رقابت و محیط صنعت ناگزیر به رعایت شاخصهایی نظیر EGS برای پایداری در محیط کسب و کار هستند.

سه دسته معیارهای زیست محیطی، اجتماعی و حاکمیتی با نام اختصاری (ESG) چارچوبی برای کمک به سرمایه گذارانی ایجاد میکند که میخواهند ارزشهای شخصی را در رویکرد سرمایه گذاری خود بگنجانند. از طرفی عملکرد کسب و کارها در این سه بخش معمولا در گزارشهای مالی شرکتها آورده نمیشوند.
فاکتورهای ESG
فرآیند غربالگری ESG شرکتهایی را شناسایی میکند که رویههای زیستمحیطی مناسب، اصول مسئولیتپذیری اجتماعی قوی، و ابتکارات حاکمیت اخلاقی را در خط مشیهای شرکت خود ایجاد کردهاند.

به طور خلاصه معیارهای زیست محیطی، اجتماعی و حاکمیتی یا معیارهای ESG به سرمایه گذاران این امکان را میدهد که بینشی از پایبندی (یا عدم پایبندی) شرکت مورد نظرشان به شیوههای اخلاقی دارند. این سه جزء به روشهای زیر تعریف میشوند:
- دغدغههای محیطی: به معنای تأثیر یک شرکت بر محیط زیست و توانایی شرکت در مدیریت کاهش خطرات مختلف که میتواند به محیط زیست آسیب برساند. مثل سابقه شرکت در مورد بهره وری انرژی، مدیریت زباله، حفظ آب و سایر منابع طبیعی و حیوانات.
- دغدغههای اجتماعی: به معنای روابط یک شرکت با سایر مشاغل، جایگاه آن در جامعه محلی، تعهد آن به تنوع و مشارکت در بین نیروی کار و هیئت مدیره، مشارکتهای خیریه آن، و اینکه سیاستگذاریهایی که درباره بالا بردن سطح بهداشت سلامت و روان و ایمنی کارکنان شرکت است، در برنامههای شرکت تعریف شده است یا نه؟ را ارزیابی میکند.
- حاکمیت شرکتی: فرآیندهای داخلی شرکت، مانند روشهای حسابداری شفاف، پاداش مدیران و ترکیب هیئت مدیره و همچنین روابط آن با کارکنان و سهامداران را ارزیابی میکند. همچنین ممکن است شامل مقررات داخلی طراحی شده برای جلوگیری از تضاد منافع و رفتار غیراخلاقی شود.
انواع معیارهای ESG
موسسه CFA به طور موثر معیارهای دقیق ESG را به شرح زیر تقسیم کرده است:
- ملاحظات و دغدغههای زیست محیطی ESG
- تغییرات آب و هوا و انتشار کربن.
- آلودگی هوا و آب.
- تنوع زیستی.
- جنگل زدایی.
- بهره وری انرژی.
- مدیریت پسماند.
- کمبود آب.
- ملاحظات و دغدغههای اجتماعی ESG
- رضایت مشتری.
- حفاظت از دادهها و حریم خصوصی.
- دغدغههای جنسیتی.
- تعهد شغلی.
- روابط اجتماعی.
- حقوق بشر.
- استانداردهای کار.
- ملاحظات و دغدغههای حاکمیتی ESG
- ترکیب هیئت مدیره.
- ساختار کمیته حسابرسی.
- رشوه و فساد.
- غرامت اجرایی.
- لابی کردن.
- مشارکتهای سیاسی.



















توجه به ESG میتونه باعث جذب سرمایه گذاران خارجی بشه؟
بله، یکی از مهمترین مزیتهای توجه به ESG همین موضوعه. خیلی از سرمایهگذاران خارجی قبل از ورود به یک بازار یا خرید سهام، عملکرد شرکتها در زمینه محیطزیست، مسئولیت اجتماعی و حاکمیت شرکتی رو بررسی میکنن. رعایت این شاخصها میتونه شفافیت شرکت رو نشون بده و ریسک سرمایهگذاری رو کمتر کنه.
حاکمیت شرکتی توی ESG یعنی چی؟
حاکمیت شرکتی (Governance) در ESG به ساختار مدیریتی، شفافیت تصمیمگیری، رعایت حقوق سهامداران و مقابله با فساد مربوط میشه. به زبان ساده یعنی شرکت چطور اداره میشه و چقدر اصول اخلاقی و قانونی رو در مدیریت خودش رعایت میکنه.
شاخص ESG تا چه حد روی ارزش سهام شرکتها تاثیر داره؟
تحقیقات نشون داده شرکتهایی که عملکرد بهتری در ESG دارن، معمولاً ثبات بیشتری در بازار پیدا میکنن و در بلندمدت ارزش سهامشون افزایش پیدا میکنه. البته این اثرگذاری ممکنه در کوتاهمدت خیلی محسوس نباشه، ولی در بلندمدت اعتماد سرمایهگذاران رو بالا میبره.
توجه به ESG باعث افزایش اعتماد مشتریها میشه؟
قطعاً همینطوره. مشتریها امروز به مسئولیت اجتماعی و زیستمحیطی برندها خیلی اهمیت میدن. وقتی یک شرکت نشون بده به محیطزیست، جامعه و شفافیت اهمیت میده، حس اعتماد و وفاداری بیشتری بین مشتریها ایجاد میکنه.
این شاخص برای کسب و کارهای کوچک هم کاربرد داره؟
بله، حتی برای استارتاپها و کسبوکارهای کوچک هم ESG کاربرد داره. شاید در مقیاس کوچکتر، ولی توجه به این شاخصها میتونه مزیت رقابتی ایجاد کنه و باعث جذب مشتریان و حتی سرمایهگذاران بشه.