عضو کانال تلگرام ما شوید.

حق فراموش شدن و هر آن چه باید درمورد آن بدانیم

حق فراموش شدن و هر آن چه باید درمورد آن بدانیم
حق فراموش شدن و هر آن چه باید درمورد آن بدانیم

حق فراموش شدن و هر آن چه باید درمورد آن بدانیم

حق فراموش شدن در رسانه (Right to be forgotten) در حوزه مباحث حریم خصوصی مطرح می‌شود. با گسترش ابزارهای قدرتمند جستجو در محتوای وب، می‌توان گفت محتوا تولید می‌شود و برای همیشه در وب باقی خواهد ماند. چالش‌های حقوقی بر سر حق کاربران برای حذف محتوایی که در وب درباره آنها منتشر شده، همواره جنجالی بوده است. در مواردی دادگاه‌ها بر حق کاربران مبنی بر لزوم حذف محتوا درباره آنها صحه گذاشته‌اند.

 

حق فراموش شدن و هر آن چه باید درمورد آن بدانیم

مفهوم و تعریف حق بر فراموش شدن

تا پیش از ارائه طرح پیشنهادی کمیسیون اروپا تحت عنوان «نویس مقرره عمومی حفاظت از داده ها» در ژانویه 2012،عنوان حق بر فراموش شدن در متن هیچ سند قانونی ملی، منطقه ای یا بین المللی مورد اشاره قرار نگرفته بود. اما باید دقت داشت که از اواخر دهه نود میلادی وجود نیازهای اجتماعی، زمینه توجه دکترین به حق بر فراموش شدن و طرح صریح آن را فراهم آورد و این اتفاق خود پیش درآمد شناسایی مستقل این حق در سندی قانونی به شمار می رود. در راستای تبیین مفهوم حق بر فراموش شد ن، تعاریف گوناگونی توسط اندیشمندان حوزه حقوق بشر و اینترنت ارائه شده است. برخی از تعاریف ارائه شده از این حق به شرح ذیل است: حق افراد و سازمانها بر کنترل و تعیین اینکه چه زمانی، چگونه و تا چه حدی اطلاعات مربوط به آنها در اختیار دیگران قرار گیرد و یا به آ نها 1 مخابره شود. حق فرد نسبت به اینکه از هرگونه استفاده از اطلاعات مربوط به خود که می تواند آثار نامطلوب و مضری برای وی در پی داشته باشد، در امان باشد، حق کاربران فضای مجازی نسبت به کنترل و احتمالاً پاک کردن اطلاعات و داده هایی که از خود در اینترنت به جای گذاشته اند، حق اشخاص نسبت به مداخله دراطلاعات دیجیتال مربوط به خود که توسط کنترل کنندگان داده ها ذخیره شده اند، حق اشخاص و سازمان ها نسبت به درخواست پاک شدن اطلاعات مربوط به آنها، وقتی که آن اطلاعات دیگر برای مقصودی که جمع آوری شده اندلازم نباشد و نهایتا حق اشخاص نسبت به درخواست اینکه اطلاعات خاص مربوط به آنها پاک شوند تا اشخاص ثالث دیگر قادر به شناسایی و ردیابی آنها در فضای مجازی نباشند. ویژگی مشترک همه تعاریف ارائه شده از حق بر فراموش شدن این است که مطابق همه آنها شخص حق دارد با تمهید اقداماتی پیشگیرانه اطلاعات مربوط به خود را که در فضای مجازی منتشر شده اند، اصلاح و حذف کند.

 

مبانی حق فراموش شدن

به طور کلی می توان گفت که مهم ترین مبنای حقوقی حق بر فراموش شدن، حمایت از حق حریم خصوصی است. حریم خصوصی که از آن به «عنوان حق برخورداری از یک چارچوب محافظت شده امن و خالی از اغیار که در این چارچوب، فرد از یک نوع خودمختاری شخصی برخوردار باشد» یاد می شود، مفهومی سیال است که امروزه زمینه های گوناگونی از جمله آزادی وجدان و اندیشه، کنترل بر جسم، خلوت و تنهایی، حمایت از حیثیت و اعتبار خود و حمایت در برابر تفتیش ها و تجسس ها را در برمی گیرد و از این رو می توان دامنه شمول آن را به حفاظت از داده های شخصی افراد در دنیای دیجیتال و به ویپه فضای اینترنت گسترش داد. مسئله حریم خصوصی در اینترنت و صیانت از آن در این محیط در سال های به یکی از بحث برانگیزترین موضوعات حوزه فناوری اطلاعات تبدیل شده و توجه گسترده ای را به سمت خود جلب کرده است. تا پیش از عصر فناوری و وقوع انقلاب در عرصه فناوری اطلاعات، اعمالی همچون ورود غیرمجاز به مسکن افراد، بازرسی غیرقانونی نامه ها و ضبط مکالمات تلفنی، مصادیق بارزی از نقض حریم خصوصی به شمار می رفتند، اما با ورود بشر به عصر انفورماتیک، به تدریج مسائل و مشکلات جدیدی در ارتباط با حریم خصوصی اشخاص مطرح شد. با توجه به اینکه امروزه ذخیره اطلاعات و قرار دادن آنها در دسترس عموم به مراتب ساده تر و ارزان تر از هر زمان دیگری صورت می گیرد، تأکید اندیشمندان و فعالان حوزه حقوق بشر و اینترنت نیز سازمانهای مرتبط بر اهمیت و ضرورت حمایت از حریم خصوصی کاربران در اینترنت رو به فزونی است. اینترنت چالش های جدیدی را در ارتباط با حمایت از حریم خصوصی مطرح کرده است؛ از یک سو اینترنت زمینه را برای جمع آوری و ذخیره نامحدود اطلاعات شخصی فراهم می آورد و از این طریق تا زمانی نامعلوم اطلاعات مربوط به حوزه خصوصی افراد را در دسترس قرار می دهد، از سوی دیگر امکان مکان یابی کاربران با استفاده از شماره سریال های منحصر به فرد دستگاه هایی که برای اتصال به اینترنت مورد استفاده قرار می گیرند، چالشی مهم برای حریم خصوصی کاربران به وجود آورده است.

اینترنت همچنین فرصت های جدیدی برای استفاده تجاری از داده ها را فراهم می آورد. مطابق مدل تجاری بسیاری از شرکت های فعال در حوزه اینترنت که خدمات رایگان به کاربران ارائه می دهند، داده های اشخاص و نیز عملکرد آنها در اینترنت برای استفاده در مقاصد تجاری رصد و ارزیابی می شود که این کار می تواند تهدیدهایی برای حریم خصوصی کاربران در پی داشته باشد. با این اوصاف می توان گفت که بسط و گسترش این فناوری زمینه را برای افزایش امکان نفوذ هرچه بیشتر به حریم خصوصی اطلاعات افراد، فراهم آورده است. باقی ماندن ردپای افراد در فضای اینترنت که ناشی از عملکرد آنها در فضای مجازی از جمله جستجو و بازدید از سایت ها، به اشتراک گذاشتن فایل ها، خریدهای اینترنتی و نیز گفتار و اظهارنظرها می باشد، موجب می شود که افراد در هر زمان نگاه هایی را ناظر بر رفتار و گفتار خود احساس کنند. در چنین وضعیتی فرد بی وقفه نگران پیامدها و بازخوردهای عملکرد خود در این فضای بی انتها خواهد بود و از این رو چنانکه گویی در ساختار «سراسربین» گرفتار شده باشد، همواره از ناظرانی نامرئی که از حضور یا عدم حضور آنها بی اطلاع است، در هراس قرار خواهد داشت.

زمانی که فرد در دنیای مجازی خود را در چنین ساختاری احساس کند، دیگر سخن گفتن از حریم خصوصی امری دشوار خواهد بود. فردی که هر لحظه نظارت ناظرانی ناشناس را بر رفتار و عملکرد خود احساس کند، به سهولت در ورطه خودسانسوری گرفتار می ود و بدین سان نه تنها حریم خصوصی، بلکه آزادی بیان و عمل وی نیز به طور جدی به خطر می افتد. به عبارت دیگر آینده و آنچه به خاطر سپرده می شود، تأثیری فلج کننده بر عملکرد امروز فرد باقی می گذارد. اگر فرد مدام با این نگرانی دست به گریبان باشد که اطلاعات مربوط به وی مرتبا توسط کنترل کنندگان پردازش می شوند و برای زمانی بیش از آنچه که وی مایل است در معرض دید همگان باقی می مانند، از رفتار آزادانه در فضای مجازی بازداشته می شود و از بیان و به اشتراک گذاشتن دیدگاه های خود و هر آنچه تصویری از خود واقعی وی را نمایش می هد، در محیط اینترنت خودداری می کند. وقتی دادگاهی بر حق فراموش شدن در رسانه حکم می‌دهد همه پلتفرم‌ها و شبکه‌های اجتماعی و سایت‌های اینترنتی و موتورهای جستجو مانند گوگل ملزم هستند که محتوای موردنظر را حذف کنند.

 

حق فراموش شدن در رسانه در اتحادیه اروپا

بررسی حق فراموش شدن در اتحادیه اروپا موضوع چندین دادگاه جنجالی بوده است. در دادگاه عالی اتحادیه اروپا قانونی را به بررسی گذاشته که طبق آن، کاربران اینترنت «حق فراموش‌شدن در رسانه» دارند. این حکم به سابقه صدور حکم دادگاه اروپایی درباره دعوای حقوقی شهروندی اسپانیایی بازمی‌گردد. نام این شهروند در مقاله‌ای مطبوعاتی از ۱۵ سال پیش، در رابطه با یک مزایده‌ای به میان آمده بود. این شهروند با مراجعه به دادگاه تلاش کرده بود از راه قانونی گوگل را وادار کند که مطلب مربوط به وی را به‌عنوان نتیجه جستجوی نامش در اینترنت، نشان ندهد. دیوان دادگستری اتحادیه اروپا به این خواسته حق داده است. گوگل در پاسخ به حکم دادگاه عالی اروپا خدمتی تازه راه‌اندازی کرده‌است که به شهروندان محدوده اروپا اجازه می‌دهد درخواست حذف اطلاعات شخصی خود از این موتور جستجوی وب را مطرح کنند.

 

 

در ایران نیز در حال بررسی حق فراموش شدن در پروژه ی “حق فراموش شدن” هستیم.

برای امتیاز به این نوشته کلیک کنید!
[کل: 1 میانگین: 5]